Koçluk İle Öğretmenlerin Mesleki Gelişimi Artar mı?

Yıllardır öğretmenlik yapıyorum ama gerçekten gelişiyor muyum?

Bu soru birçok öğretmenin zihninden geçiyor ama yüksek sesle söylenmiyor. Çünkü öğretmenlikte kalmak çoğu zaman gelişmekle karıştırılıyor. Oysa aynı okulda, aynı sistem içinde, aynı yükle yıllarca kalmak; öğretmen mesleki gelişimi için tek başına yeterli değil.

Bugün öğretmen mesleki gelişimi üzerine dürüstçe konuşmak istiyorum. Seminerlerden, sertifikalardan ve “zorunlu hizmet içi eğitim” listelerinden bağımsız bir yerden. Gerçek gelişim nerede başlar? Koçluk gerçekten işe yarar mı? Öğretmen kendini nasıl geliştirir?

Hazırsan birlikte bakalım.

Öğretmen Mesleki Gelişimi Neden Süreklilik Gerektirir?

Öğretmenlik canlı bir meslek. Sınıfa her gün aynı kişi olarak giremiyorsun. Öğrenci değişiyor, veliler değişiyor, müfredat değişiyor, hatta sistem bile sürekli yeniden şekilleniyor. Değişmeyen tek şey değişimin kendisi.

Bu yüzden öğretmen mesleki gelişimi tek seferlik bir eğitimle tamamlanamaz. Bir konferansa katılmak, bir sertifika almak ya da bir seminere gitmek elbette değerlidir. Ancak davranış dönüşümü yaratmıyorsa, sınıf içi yaklaşım değişmiyorsa, öğretmenin iç dünyasında bir farkındalık oluşmuyorsa bu gelişim yüzeyde kalır.

Gerçek öğretmen mesleki gelişimi; öğretmenin kendi sınıfını, kendi tepkilerini, kendi sınırlarını fark etmesiyle başlar. Süreklidir. Bitmez. Çünkü öğretmenlik her gün yeniden başlayan bir deneyimdir.

Öğretmen Kendini Nasıl Geliştirir?

Bu soru çok soruluyor: Öğretmen kendini nasıl geliştirir?

Çoğu zaman cevap dışarıda aranıyor. Yeni yöntemler, yeni teknikler, yeni materyaller… Oysa öğretmen mesleki gelişimi sadece bilgi artırmak değildir. Kimi zaman asıl gelişim, alışkanlıkları fark etmekle başlar.

Bir öğretmen gerçekten gelişmek istiyorsa şunlara bakabilir:

1. Sınıf içi gözlem günlüğü tutmak

Her gün değil ama haftada bir kez bile “Bugün beni en çok zorlayan an neydi?” diye yazmak, öğretmenin kendi kalıplarını görmesini sağlar.

2. Tepki anlarını analiz etmek

Bir öğrenciye sert çıktığın o an… Gerçekten öğrenci mi tetikledi seni, yoksa yorgunluk mu? Öğretmen mesleki gelişimi çoğu zaman bu mikro farkındalıklarda başlar.

3. Meslektaş geri bildirimi almak

Savunmaya geçmeden dinlemek kolay değildir. Ama gelişim, konfor alanının biraz dışındadır.

4. Mesleki doyumu sorgulamak

“Bu meslekte beni hâlâ heyecanlandıran ne var?” sorusu basit gibi görünür ama öğretmenin içsel pusulasını gösterir.

5. Yapılandırılmış bir koçluk sürecine girmek

Kimi zaman tek başına fark etmek yetmez. Dışarıdan güvenli bir alan gerekir. Koçluk burada devreye girer.

Öğretmen Mesleki Gelişimi ile Tükenmişlik Arasındaki İlişki

Öğretmen tükenmişliği ile öğretmen mesleki gelişimi arasında güçlü bir bağ vardır. Gelişemediğini hisseden öğretmen zamanla sıkışır. Sıkışan öğretmen savunmaya geçer. Savunmaya geçen öğretmen ise yeniliklere kapanır.

Bu bir kısır döngüdür.

Birçok öğretmen şunu söyler:
“Eskiden daha hevesliydim.”

Bu cümle çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, mesleki gelişim alanının daralmasından kaynaklanır. Çünkü sistem öğretmeni belgeyle, toplantıyla, prosedürle meşgul eder. Ama içsel gelişime alan açmaz.

Oysa öğretmen mesleki gelişimi sadece teknik becerilerin değil, öğretmenin insan olarak büyümesinin bir parçasıdır.

Koçluk Öğretmen Mesleki Gelişimini Nasıl Destekler?

Şimdi kritik soruya gelelim: Koçluk gerçekten işe yarar mı?

Koçluk, öğretmene hazır reçeteler vermez. “Şunu yap, bunu uygula” demez. Onun yerine öğretmenin kendi yolunu görmesine alan açar.

Öğretmen mesleki gelişimi koçluk sürecinde şu şekilde ilerler:

• Öğretmen önce kendi tıkanma noktalarını fark eder.

• Ardından sınıf içindeki tekrar eden kalıpları görür.

• Sonra küçük, somut ve gerçekçi hedefler belirler.

• Bu hedefler adım adım uygulanır.

Koçluk sürecinde öğretmen ilk defa performans notu almadan konuşur. Yargılanmadan düşünür. “Yanlış anlaşılır mıyım?” kaygısı olmadan kendini ifade eder.

Çoğu zaman öğretmenlik becerilerini geliştiren şey yeni teknikler değil, eski korkuların çözülmesidir.

Koçluk Süreci Öğretmenler İçin Nasıl İlerler?

İlk görüşmede genelde şu cümle duyulur:
“Aslında çok da sorunum yok.”

Beşinci görüşmede ise şuna dönüşür:
“Meğer ne çok şeyi bastırmışım.”

Çünkü koçluk, konuşmadıklarını da konuşturur.

Süreç genellikle şöyle ilerler:

1. Mevcut durum analizi

2. İçsel engellerin fark edilmesi

3. Net ve ulaşılabilir hedeflerin belirlenmesi

4. Küçük ama sürdürülebilir adımlar

5. Süreç içi değerlendirme ve yeniden yapılandırma

Bu noktada öğretmen mesleki gelişimi artık yöneticilerin belirlediği bir kariyer çizgisi olmaktan çıkar. Öğretmen kendi gelişiminin öznesi olur.

Öğretmen Mesleki Gelişimi Bir Lüks Değil

Her şeyi doğru yaptığın halde yorgun hissediyorsan bu senin eksikliğin değil. Büyük ihtimalle gelişim alanın daralmıştır.

Öğretmen mesleki gelişimi bir lüks değildir. Meslek onurunun bir parçasıdır. Çünkü gelişmeyen öğretmen değil, gelişemeyen sistemdir.

Koçluk, sistemi değiştirmez belki. Ama öğretmenin sistem içinde kaybolmasını engelleyebilir.

Eğer sen de öğretmen olarak kendini geliştirmek istiyor ama nereden başlayacağını bilmiyorsan, bu sürecin sana uygun olup olmadığını birlikte değerlendirebiliriz.

Koçluk almanın sana uygun olup olmadığını hâlâ düşünüyorsan, “Koçluk Hizmeti Almalı Mıyım?” yazım sana birkaç net soru sunabilir.

Unutma, öğretmen mesleki gelişimi başkasının onayıyla değil, senin cesaretinle başlar.